“Çok stresliyim” cümlesini neredeyse her gün duyuyor ya da söylüyoruz. Stres o kadar hayatımızın bir parçası hâline geldi ki, bazen bedenimizin ve zihnimizin verdiği uyarıları fark etmiyoruz bile. Bu yazıda stresin nasıl kendini gösterdiğini ve onunla nasıl başa çıkılabileceğini anlatmaya çalıştık.
Stres nedir?
Stres, zorlayıcı ya da tehdit edici bir duruma karşı bedenin ve zihnin verdiği doğal bir tepkidir. Beden bu durumda harekete geçmek için hazırlanır: kalp hızlanır, kaslar gerilir, dikkat keskinleşir. Kısa süreli stres bazen işimize yarar; bir sunuma hazırlanırken ya da önemli bir işi yetiştirirken bize enerji verir.
Sorun, stresin uzun süre devam etmesiyle başlar. Beden sürekli bu “hazırlık” hâlinde kaldığında, toparlanmaya fırsat bulamaz ve belirtiler birikmeye başlar.
Stresin belirtileri
Bedende
- Baş ağrısı, boyun ve omuzlarda gerginlik
- Mide sorunları, iştah değişiklikleri
- Uykuya dalmakta zorlanmak ya da dinlendirmeyen uyku
- Sürekli yorgunluk
- Sık hastalanmak
Duygularda
- Sinirlilik, sabırsızlık
- Kaygı, huzursuzluk
- Bunalmışlık hissi
- Keyif alamamak
Düşüncelerde
- Odaklanmakta zorlanmak, unutkanlık
- Sürekli yapılacakları düşünmek
- Karar vermekte zorlanmak
Davranışlarda
- Daha çok ya da daha az yemek
- Rahatlamak için alkol, sigara ya da ekrana daha çok başvurmak
- İnsanlardan uzaklaşmak
- İşleri ertelemek
Stresle başa çıkmak için neler denenebilir?
Stresin kaynağını görmek
Stres bazen her yerden geliyormuş gibi hissettirir. Sizi en çok neyin yorduğunu yazmak, neyin değişebileceğini ve neyin değişemeyeceğini ayırt etmenize yardım edebilir. Değiştirilebilir olanlar için küçük adımlar, değiştirilemeyenler için ise kabul ve başa çıkma yolları aranabilir.
Sınır koymak
Stresin önemli bir kısmı, taşıyabileceğimizden fazlasını üstlenmekten gelir. Bazı isteklere hayır demek, öncelik belirlemek ve yardım istemek yükü hafifletebilir.
Bedeni rahatlatmak
Nefes egzersizleri, kısa yürüyüşler ve gerinme gibi basit yöntemler bedendeki gerilimi azaltabilir. Teknikleri nefes egzersizleri yazımızda anlattık.
Dinlenmeye gerçekten yer açmak
Dinlenmek bir ödül değil, bir ihtiyaç. Gün içinde kısa molalar, haftada bir tamamen size ait bir zaman ve düzenli uyku, stresin birikmesini önleyebilir.
Bağlantıda kalmak
Stresli dönemlerde içe kapanmak doğal bir istek olabilir, ama güvendiğiniz insanlarla konuşmak yükü hafifletir.
Uzman desteğinin önemli olduğu durumlar
Stres uzun süredir devam ediyorsa, uykunuzu, ilişkilerinizi ve işinizi etkiliyorsa ya da başa çıkma yollarınız artık işe yaramıyorsa bir uzmandan destek almak önemlidir. Uzun süren stres kaygıya ya da tükenmişliğe de dönüşebilir; bunlar hakkında kaygı nasıl geçer ve tükenmişlik sendromu belirtileri yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Kaygı ve stres için online destek sayfamızda nasıl çalıştığımızı anlattık. Algıladığınız stres düzeyine dair bir fikir edinmek isterseniz ücretsiz stres testimizi çözebilirsiniz.
