“Toksik ilişki” bir tanı değil, ama son yıllarda pek çok kişinin yaşadığı bir deneyimi anlatmak için sık kullanılan bir ifade. Genellikle insanı sürekli yıpratan, kendinden şüphe ettiren ve iyi hissettirmekten çok yoran ilişkiler için kullanılıyor.
Her ilişkide anlaşmazlık olur ve her tartışma bir ilişkiyi toksik yapmaz. Bu yazıda sağlıksız bir ilişkiyi sağlıklı bir ilişkideki zor dönemlerden ayıran işaretleri anlatmaya çalıştık.
Sağlıklı ilişkide de sorun olur
Sağlıklı ilişkilerde de tartışmalar, kırgınlıklar ve zor dönemler yaşanır. Fark şurada: Sağlıklı bir ilişkide iki taraf da kendini güvende hisseder, anlaşmazlıklar konuşulabilir, hatalar kabul edilir ve onarılır. Kişi ilişkinin içinde kendisi olarak kalabilir.
Sağlıksız bir ilişkide ise sorunlar konuşulamaz, bir taraf sürekli kendini küçülmüş, kontrol edilmiş ya da tedirgin hisseder ve zamanla kendini kaybetmeye başlar.
Toksik ilişkinin işaretleri
Sürekli eleştiri ve küçümseme
Görünüşünüz, arkadaşlarınız, işiniz, fikirleriniz sürekli eleştiriliyorsa ya da başkalarının yanında alay konusu yapılıyorsanız… Araştırmalar özellikle küçümsemenin ilişkiler için en yıpratıcı davranışlardan biri olduğunu gösteriyor.
Kıskançlık ve kontrol
Telefonunuzun kontrol edilmesi, kiminle görüştüğünüzün, ne giydiğinizin, nereye gittiğinizin sürekli sorgulanması. Bu davranışlar bazen “seni çok sevdiğim için” diye açıklanır, ama sevgi değil kontrol ihtiyacının bir ifadesidir.
Sizi çevrenizden uzaklaştırma
Arkadaşlarınızla ya da ailenizle görüşmenizin hoş karşılanmaması, onlar hakkında olumsuz konuşulması ve zamanla yalnızlaşmanız.
Suçun hep size yüklenmesi
Yaşanan her sorunun sizin hatanız olarak görülmesi, hiçbir zaman sorumluluk alınmaması.
Duygularınızın yok sayılması
“Abartıyorsun”, “Çok hassassın”, “Öyle bir şey olmadı” gibi sözlerle duygularınızın ve algınızın sürekli sorgulanması. Bu durum zamanla kendi hafızanızdan ve algınızdan şüphe etmenize yol açabilir.
Diken üstünde yaşamak
Karşı tarafın nasıl tepki vereceğini kestiremediğiniz için davranışlarınızı sürekli ayarlamak, onu kızdırmamak için kendinizi küçültmek.
İyi ve kötü dönemlerin döngüsü
Yoğun sevgi gösterilerinin ardından soğukluk ve cezalandırma, sonra yine sevgi. Bu döngü, ilişkiden kopmayı çok zorlaştıran güçlü bir bağ yaratabilir. Bu döngünün daha belirgin biçimlerini narsisistik partner yazımızda anlattık.
Bu ilişki sizi nasıl etkiliyor?
Bazen ilişkinin kendisinden çok, onun üzerinizdeki etkisine bakmak daha netleştirici olabilir. Kendinize şu soruları sorabilirsiniz:
- Bu ilişkide kendimi çoğunlukla nasıl hissediyorum?
- İlişkiye başladığımdan beri kendime bakışım nasıl değişti?
- Düşüncelerimi ve ihtiyaçlarımı rahatça söyleyebiliyor muyum?
- Arkadaşlarım ve ailemle ilişkim nasıl değişti?
- Karşı tarafın tepkisinden korktuğum için yapmadığım şeyler var mı?
Kendinizi korumak için
- Kendi deneyiminize güvenmek: Yaşadığınız olayları ve hislerinizi not etmek, kendi gerçekliğinize tutunmanıza yardım edebilir.
- Destek ağınıza dönmek: Güvendiğiniz arkadaşlarınız ve ailenizle bağınızı yeniden güçlendirmek.
- Sınırları netleştirmek: Hangi davranışları kabul etmediğinizi kendinize ve karşı tarafa açıkça ifade etmek.
- Kararı aceleye getirmemek: İlişkiyi sürdürmek ya da bitirmek büyük bir karar. Bu kararı vermeden önce kendi ihtiyaçlarınızı netleştirmek için zaman ve destek ayırmak.
Güvenliğiniz önce gelir: İlişkinizde fiziksel şiddet, tehdit ya da sizi korkutan bir kontrol varsa 7/24 hizmet veren ALO 183 Sosyal Destek Hattı’nı, acil durumlarda 112’yi arayabilirsiniz. Bu durumlarda çift danışmanlığı uygun değildir; önce bireysel destek ve güvenlik planı gerekir.
Uzman desteğinin önemli olduğu durumlar
İlişkinizde sürekli kendinizden şüphe ediyorsanız, değersiz ya da yalnız hissediyorsanız, ilişkiyi sürdürmek ile bitirmek arasında sıkışıp kalmış hissediyorsanız bir uzmandan destek almak önemlidir. Psikolojik danışmanlıkta yaşadıklarınızı yargılanmadan anlatabilir, ihtiyaçlarınızı ve sınırlarınızı netleştirebilirsiniz. İlişki sorunları için online destek sayfamızda bu süreci anlattık.
